Ngày 7 tháng 10, phó chủ tịch Liên đoàn bóng đá Trung Quốc, danh thủ bóng đá nữ Tôn Văn tiếp tục cập nhật sổ tay bóng đá của mình trên mạng xã hội.

Tôn Văn viết trên mạng xã hội:

Yêu thích không phải khẩu hiệu, mà là ý muốn tham gia bền bỉ, được hình thành dần qua trải nghiệm tập luyện.

Rất nhiều phụ huynh là cổ động viên, đều muốn bồi dưỡng con, dù mục đích không giống nhau. Có người hy vọng con rèn thân thể, nuôi nhân cách lành và khả năng giao tiếp tốt. Cũng có người thấy con thích và có năng khiếu, mong con đá thành danh. Tất nhiên, không ít người xuất phát từ mục đích vụ lợi. Dù thế nào, một môi trường cha mẹ và con vui vẻ chơi cùng nhau vẫn là điều đáng chờ.

Nhưng sự việc thường trái ý. Nhiều phụ huynh kể: huấn luyện viên quá dữ, hở ra là mắng, tôi phải cho con rút ngay. Hoặc là con tập một thời gian rồi chết cũng không chịu đi đá nữa, dỗ dành hay ép buộc đều không được, trong khi trước đó con nằng nặc đòi đi đá, khiến phụ huynh rất bối rối. Đáng sợ hơn, có phụ huynh quá đà đánh mắng con, chỉ vì một quả bóng đá không tốt. Tôi từng không nhịn nổi, ngăn một phụ huynh đang quất con; em gái và mẹ đứa bé đứng bên run rẩy.

Những gì tôi thấy chắc chỉ là một mặt. Ở giai đoạn nền tảng, tập khô khan, quá trình không có phản hồi, lời trách móc, làm sao kéo được đứa trẻ đến với niềm yêu thích. Nếu đứa trẻ vẫn muốn đá, vẫn muốn đến, và sau giờ học cũng chịu đá bóng, xem bóng, nói về bóng đá, bắt chước cầu thủ và cùng bạn tổ chức trận đấu, thì dù em ấy đến vì dựa vào hay quý bạn, quý huấn luyện viên, đó mới là buổi tập và trận đấu thành công nhất của giai đoạn này.

Tuổi thơ của chúng tôi, hành lang ngoài lớp đã là sân, cuối hành lang là khung thành. Chuông tan học vừa reo, trai gái đuổi theo quả bóng vo bằng giấy, cũng chơi hăng mười phút. Tan trường, ngõ nhỏ và bãi trống chỗ nào cũng đầy trẻ đang chơi. Giờ những thứ ấy đã biến mất. Niềm yêu thích ấy với trẻ hôm nay có lẽ đã thành hàng khan hiếm. Nên chúng ta càng cần trả lại niềm yêu thích ấy cho trẻ, giữa khu rừng bê tông cốt thép.

Bóng đá trước hết là vui, là dễ chịu. Rồi sau đó mới đi tìm những đứa trẻ có năng khiếu, có động lực bên trong, để bồi dưỡng.

Tình yêu bóng đá đến từ nhiều phía: cảm giác làm chủ nhờ chạm bóng rất nhiều, cảm giác thành tựu nhờ ghi bàn và đột phá, cảm giác thuộc về nhờ trò chơi đồng đội, cảm giác an toàn nhờ lời khích lệ của huấn luyện viên, cảm giác sáng tạo nhờ được tự khám phá, và cảm giác hưng phấn nhờ cạnh tranh trong trận. Huấn luyện viên nên chủ ý bảo vệ những trải nghiệm tích cực này. Đặc biệt huấn luyện viên của lứa dưới 12 tuổi càng phải coi việc tạo bầu không khí ấy là trách nhiệm của mình.

Phải nói thẳng. Huấn luyện viên đào tạo trẻ hiện nay đối mặt rất nhiều áp lực, từ phụ huynh và nhà quản lý đặc biệt coi trọng thắng thua. Sự ganh đua của văn hóa xã hội cũng làm giảm độ bao dung của môi trường tập và thi đấu. Sáng tạo để cân bằng và giải những vấn đề thực tế ấy, chính là thử thách dành cho người dám khác biệt, cũng khá kích thích. Ít nhất chúng ta nên hiểu: giai đoạn nền tảng không nên chỉ phục vụ số ít trẻ dậy thì sớm hoặc năng lực nổi trội, mà phải để trẻ khác năng lực, khác thể trạng, khác tính cách đều tìm được giá trị khi tham gia bóng đá.

Chỉ môi trường phát triển bền vững mới thực sự làm lớn cơ sở nhân tài. Và chỉ khi ấy mới có lựa chọn nhân tài phong phú hơn cho khâu tinh hoa phía sau.

Cập nhật lúc 2026-10-08 12:32